LINUX EĞİTİMİ
Linux sistem yönetiminde her sunucu farklı kurulup farklı çalışmasın. systemd hatası "neden başlamıyor bilmiyoruz" durumuna düşmesin. iptables kuralları üst üste birikip ağ trafiği gizemli şekilde kesilmesin. Bu eğitimin temel hedefi budur.
Aylarca farklı dağıtım ve dokümanlardan toparlanan refleks sistematik bir disipline kavuşur. Sistem mühendisi, DevOps uzmanı veya backend geliştirici olsun fark etmez. Her sunucuyu sıfırdan tıklamak yerine standart komut ve script setleriyle ilerlenir. Operasyon süresi öngörülebilir, sistem davranışı tutarlı kalır. Resmi dokümantasyon için The Linux Kernel Documentation birincil kaynaktır.
Katılımcı Profili
Linux'u komut satırına hakim olarak kullanmak isteyen profillere yöneliktir:
- Sistem Mühendisleri: Sunucu kurulum, izleme ve operasyon görevlerini yürütür
- DevOps ve SRE'ler: Otomasyon, CI/CD ve container altyapısını yönetir
- Backend Geliştiriciler: Uygulamayı sunucu üzerinde doğru çalıştırmak için sistem bilgisi kazanır
- Veritabanı Yöneticileri: Linux üzerinde çalışan DBMS operasyonlarını yapar
- Güvenlik Uzmanları: Sertleştirme, log analizi ve incident response yapar
Ön Gereklilikler
Aşağıdaki temellerle gelen katılımcı eğitim akışına rahat dahil olur:
- Bilgisayar kullanımı ve dosya yönetiminde temel rahatlık
- İşletim sistemi kavramına (process, dosya, kullanıcı) aşinalık
- Bir SSH istemcisi (PuTTY, Terminal, MobaXterm) kullanabilmek
- Temel ağ kavramları: IP, port, DNS
- Komut satırından korkmamak — temel typing rahatlığı
Süresi ve Tarihi
Süre: 4 gün. Bu süre standart program içindir; ek modüllere ve hedefe göre süre özelleştirilebilir.
Eğitim tarihleri ve saatleri, katılımcı grubunun uygunluğuna göre birlikte planlanır.
Kazanımlar
Eğitim sonunda Linux kullanımı sistematik bir komut hakimiyetine kavuşur:
- FHS dizin yapısı ve dosya izinleri (ugo, setuid, sticky) yönetir
- Process, signal, fork ve exec mekaniğini kavrar
- systemd ile servisleri yönetir, log ve troubleshooting yapar
- iptables / nftables ile temel firewall kuralları kurar
- SELinux veya AppArmor ile zorlu erişim politikası uygular
- Bash script ile sistem görevlerini otomatize eder
- Performans araçları (top, ps, vmstat, iostat) ile darboğaz bulur
- SSH, sudo, audit ve log yönetimini güvenlik perspektifiyle uygular
Linux Eğitimi Konuları
1. Linux Dağıtım Manzarası
- Kernel, distro, package manager ilişkisi
- Debian/Ubuntu, RHEL/CentOS/Rocky, SUSE ailesi farkları
- LTS sürüm seçimi ve destek modeli
- Sunucu vs masaüstü tercihler
- Cloud image (AMI, OCI) altyapı temeli
2. Filesystem ve Dosya İzinleri
- FHS: /etc, /var, /usr, /tmp, /proc
- chmod, chown, chgrp
- setuid, setgid, sticky bit
- ACL (getfacl, setfacl)
- Symbolic ve hard link
3. Komut Satırı Temel Araçları
- cd, ls, cp, mv, rm, find
- grep, sed, awk, cut, tr
- Pipe, redirect, tee
- vi/vim ve nano editörler
- tmux veya screen ile oturum yönetimi
4. Process ve Sinyal Yönetimi
- ps, top, htop ile süreç görme
- kill, killall, pkill ve sinyaller
- nohup, &, jobs, fg, bg
- nice ve ionice ile öncelik
- fork, exec ve zombie process
5. systemd ile Servis Kontrolü
- systemctl: start, stop, restart, status
- Unit dosyası yazma (service, timer, mount)
- journalctl ile log okuma
- Dependency ve target
- Timer ile cron alternatifi
6. Kullanıcı, Grup ve Yetki
- useradd, usermod, passwd
- /etc/passwd, /etc/shadow, /etc/group
- sudo ve /etc/sudoers
- PAM modülleri giriş
- Audit ve aging
7. Ağ Yönetimi ve Firewall
- ip, ss, ip route, ip addr
- NetworkManager ve nmcli
- iptables / nftables kural seti
- firewalld ile zone yönetimi
- tcpdump ile paket inceleme
8. Bash Script
- shebang, exit code, return
- Variable, array, parametre ($1, $@)
- if, case, for, while
- Function ve scope
- set -euo pipefail ile güvenli script
9. Güvenlik Sertleştirme
- SSH hardening (key auth, fail2ban, port)
- SELinux: enforcing, permissive, type enforcement
- AppArmor profilleri
- Linux capability'ler
- Audit ve auditctl
10. Performans ve Sorun Çözümü
- top, vmstat, iostat, mpstat
- sar ile geçmiş performans
- strace ve lsof
- perf giriş
- OOM killer ve memory baskısı analizi
LINUX EĞİTİMİ ile İlgili
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları
Hangi Linux dağıtımı üzerinden ilerleniyor?
Genel prensipler tüm dağıtımlarda geçerlidir; örnekler ihtiyaca göre Ubuntu (Debian ailesi) veya Rocky/RHEL ailesi üzerinden işlenir. Paket yöneticisi ve servis komut farkları ayrı bölümde gösterilir.
systemd öncesi init sistemine değiniyor musunuz?
Kavramsal düzeyde SysVinit ve Upstart'a kısaca değinilir, ancak ana odak systemd'dir. Modern sunucular systemd kullandığı için service, timer ve journalctl üzerinden uygulamalı pekiştirilir.
iptables mı nftables mı odaklı işleniyor?
İkisi de işlenir. iptables klasik kural setiyle başlanır, sonra nftables modern eşdeğeri gösterilir. Hangi dağıtımın hangisini varsayılan kullandığı ve göç stratejisi anlatılır.
Bash script bu eğitimde ne kadar yer kaplıyor?
Bir günlük modülde temel bash script (variable, kontrol akışı, fonksiyon, exit code) işlenir. Sistem görevlerini otomatize etme örnekleri (yedek, log temizlik, izleme) uygulamalı yapılır.
Eğitim içeriğini ihtiyaçlarımıza göre özelleştirebilir misiniz?
Evet. Eğitim öncesinde ihtiyaç analizi yaparak içerik ve örnekleri kurumun hedeflerine göre uyarlıyoruz. Modüller eklenebilir, bazı başlıklar derinleştirilebilir veya sadeleştirilebilir.
Eğitim yeri, yöntemi ve sertifikasyon süreci nasıl ilerliyor?
Eğitim online (canlı) veya yerinde gerçekleştirilebilir; tarih ve saatleri katılımcı grubunun uygunluğuna göre planlıyoruz. Program sonunda katılım sertifikası verilir; talep edilirse ölçme-değerlendirme ve raporlama eklenebilir.
