RUST EĞİTİMİ

Rust Eğitimi, bellek güvenliği ve yüksek performansı aynı anda hedefleyen ekipler için modern bir yazılım geliştirme yaklaşımı kazandırır. Eğitim boyunca ownership modeli, type system ve modül yapısı üzerinden sağlam temeller oluşturur; hataları derleme zamanında yakalayarak daha güvenilir uygulamalar geliştirmenizi sağlar.

Program; gerçekçi örnekler, mini egzersizler ve kod inceleme pratikleriyle ilerler. Katılımcılar, Cargo ekosistemiyle üretken çalışmayı öğrenir, test ve hata yönetimiyle kaliteyi artırır, performans ölçümü ve asenkron programlama temelleriyle üretim ortamına hazır bir Rust yaklaşımı edinir.

Katılımcı Profili

Rust Eğitimi aşağıdaki profiller için özellikle uygundur:

Backend geliştiricileri: güvenli servisler için Rust temeli
Sistem programcıları: performanslı ve güvenilir bileşenler
DevOps mühendisleri: CLI araçları ve otomasyon geliştirme
Oyun geliştiricileri: düşük seviye kontrol ve hız
Güvenlik uzmanları: bellek hatalarını azaltan yaklaşım

Ön Gereklilikler

Bu eğitimden maksimum fayda için aşağıdaki ön koşullar önerilir:

Herhangi bir dilde temel programlama deneyimi
Fonksiyon, döngü ve veri yapıları kavramlarına hâkimiyet
Komut satırında temel kullanım alışkanlığı (terminal)
Git ile temel seviye sürüm kontrol bilgisi
Derleyici hatalarını okuyup yorumlamaya istekli olmak

Süresi ve Tarihi

Süre: 4 gün. Bu süre standart program içindir; ek modüllere ve hedefe göre süre özelleştirilebilir.
Eğitim tarihleri ve saatleri, ekibinizin uygunluğuna göre birlikte planlanır.

Kazanımlar

Eğitim sonunda katılımcılar Rust ile üretim kalitesinde geliştirme için aşağıdaki yetkinlikleri kazanır:

Ownership, borrowing ve lifetimes ile bellek güvenliği kurmak
Rust type system ile hataları derleme aşamasında yakalamak
Cargo, workspace ve dependency yönetimiyle proje standardı kurmak
Error handling ve Result/Option ile sağlam akış tasarlamak
Test, benchmark ve profil çıkarma ile kaliteyi yükseltmek
Trait, generics ve pattern’larla esnek API tasarlamak
Async Rust temelleriyle ölçeklenebilir I/O akışları kurmak
Performans odaklı veri yapısı ve bellek modelini doğru seçmek

Rust Eğitimi Konuları

1. Rust Eğitimi - Temel Kavramlar ve Araçlar

Rust’ın tasarım hedeflerini kısa ve net kavrama
Derleyici, rustup ve toolchain yönetimi ile düzen kurma
Proje yapısını Cargo ile oluşturma ve yönetme pratikleri
Edition kavramı ve sürüm uyumluluğu için doğru yaklaşım
Geliştirme akışında format, lint ve doc üretimini oturtma

2. Rust Eğitimi - Değişkenler, Tipler ve Kontrol Akışı

Mutability ve shadowing ile doğru değişken kullanımı
Primitive tipler ve dönüşümler ile hatasız veri akışı
Pattern’lı match kullanımı sayesinde güvenli dallanma
Loop, while ve iterasyon ile okunabilir kontrol akışı
Scope yönetimi ile yan etkileri azaltan yapı kurma

3. Fonksiyonlar, Modüller ve Paket Yapısı

Fonksiyon imzaları ve dönüş tipleri ile net API üretmek
Module, crate ve visibility kurallarıyla sınırlar belirlemek
Workspace yapısı ile çoklu paket yönetimini kolaylaştırmak
Documentation comments kullanarak ekip içi standardı artırmak
Re-export ve public API düzeniyle kullanım deneyimini iyileştirmek

4. Ownership Modeli ve Borrowing Mantığı

Move semantics ile sahiplik devrini doğru yorumlamak
Borrowing kurallarıyla güvenli referans yönetimi sağlamak
Mutable borrowing ile yazma erişimini kontrollü yönetmek
Compiler error mesajlarını okuyup hızlı çözüm üretmek
Pratik örneklerle hatalı kullanım desenlerini fark etmek

5. Lifetimes ile Güvenli Referans Tasarımı

Lifetime anotasyonlarını kısa örneklerle anlamlandırmak
Elision kuralları sayesinde gereksiz yazımı azaltmak
Fonksiyon imzalarında güvenli referans sözleşmesi kurmak
Struct içinde referans alanlarında doğru lifetime kurgusu
Zor senaryolarda compiler yönlendirmesini efektif kullanmak

6. Veri Yapıları: Struct, Enum ve Pattern Matching

Struct tasarımı ile veriyi anlamlı şekilde modellemek
Enum kullanımıyla olası durumları açıkça tanımlamak
match ve if let ile akışta güvenli karar vermek
Method ve associated function ile davranışı kapsüllemek
Derive macro’ları ile tekrar eden işleri azaltmak

7. Collections ve Iterator Yaklaşımı

Vec, HashMap ve String ile doğru koleksiyon seçimi
Ownership etkisini koleksiyon işlemlerinde doğru yönetmek
Iterator zincirleriyle okunabilir dönüşümler oluşturmak
map, filter ve fold ile sonuç odaklı veri işleme
Borrowed iterasyon ve cloning maliyetini kontrol etmek

8. Trait ve Generics ile Esnek Tasarım

Trait kavramıyla ortak davranışları standartlaştırmak
Generic fonksiyonlar ile tekrar eden kodu azaltmak
Trait bounds ile tip güvenli kısıtlar koymak
Associated types ile API’leri daha net hale getirmek
Dyn trait ve monomorphization farkını performans açısından değerlendirmek

9. Error Handling: Result, Option ve Hata Tasarımı

Option ve Result ile hatayı veri olarak modellemek
? operatörü sayesinde akışı temiz ve anlaşılır tutmak
Custom error tipleriyle teşhis edilebilir hata üretmek
thiserror ve anyhow yaklaşımını doğru senaryoda seçmek
Loglama ve hata bağlamı ekleyerek hızlı kök neden analizi

10. Memory ve Performance: Kopyalama, Taşıma ve Borrow

Copy ve move farkını net örneklerle içselleştirmek
Heap ve stack davranışını veri yapılarıyla ilişkilendirmek
Clone kullanımını ölçerek gereksiz maliyeti azaltmak
Borrow stratejileriyle performans ve güvenliği dengelemek
Profil çıkarma öncesi hipotez kurarak verimli optimizasyon yapmak

11. Concurrency Temelleri: Thread ve Paylaşımlı Durum

std::thread ile paralel iş akışı oluşturmak
Ownership sayesinde data race riskini azaltmak
Mutex ve Arc ile paylaşımlı durumu güvenli yönetmek
Channel ile mesajlaşma tabanlı iletişim kurmak
Deadlock risklerini pratik desenlerle önlemek

12. Test Kültürü: Unit, Integration ve Mock Yaklaşımı

Unit test yazarak davranışı erken doğrulamak
Integration test ile modüller arası sözleşmeyi korumak
Test modüllerini proje düzeninde doğru konumlandırmak
Property-based test mantığıyla uç durumları yakalamak
CI üzerinde test koşumu için hızlı ve temiz yapı kurmak

13. Cargo Ekosistemi: Feature Flags ve Workspace Stratejisi

Feature flags ile opsiyonel modül dağıtımı sağlamak
Semver ve dependency pinning ile riskleri azaltmak
Workspace’te ortak ayarlar ve paylaşımlı kod yönetimi
Build script ve cfg kullanımıyla ortam bazlı yapı kurmak
Crate seçerken bakım durumu ve güvenlik sinyallerini okumak

14. Güvenlik ve Sağlamlık: Input Doğrulama ve Sınırlar

Güvenli parsing stratejileriyle hatalı veriyi yönetmek
Boundary kontrolü ile panik riskini azaltmak
Unsafe kullanımını prensiplerle sınırlandırmak ve belgelemek
Serde ile güvenli serileştirme kuralları oluşturmak
Fuzz test yaklaşımıyla beklenmeyeni erken yakalamak

15. Uygulama Mimarisi: Katmanlar, API ve Modül Sınırları

Domain odaklı modül sınırları ile bakım maliyetini düşürmek
Trait tabanlı bağımlılık yönetimi sayesinde test edilebilirlik
DTO ve model ayrımı ile veri akışını netleştirmek
Error stratejisini katmanlar arası tutarlı hale getirmek
Okunabilir kod için naming ve dosya düzeni standardı

16. Mini Uygulama: CLI Araç Geliştirme

Komut yapısını netleştirip kullanıcı akışını tasarlamak
Arg parsing ile hatasız ve anlaşılır kullanım sunmak
Dosya okuma-yazma işlemlerini güvenli şekilde yönetmek
Hata mesajlarını kullanıcı odaklı hale getirmek
Basit ölçümleme ekleyerek performans yaklaşımı geliştirmek

17. Ek Modül: Ownership & Lifetime (İleri)

Karmaşık lifetime senaryolarında doğru modelleme yapmak
Self-referential yapıların risklerini tanıyıp alternatif üretmek
Borrow checker uyumlu API tasarlamak için desenler öğrenmek
Lifetime ile generic trait kombinasyonlarını doğru kurgulamak
İleri örneklerle hata mesajlarını çözüm adımlarına çevirmek

18. Ek Modül: Async Rust ve Performans Yaklaşımı

Async/await modeliyle I/O yoğun işleri verimli yönetmek
Tokio runtime ve task modeliyle ölçeklenebilir akış kurmak
Blocking kodu ayırarak latency sorunlarını azaltmak
Backpressure ve timeout stratejileriyle sistemi stabilize etmek
Benchmark ve profil çıkarma ile optimizasyonu veriye bağlamak

Rust Eğitimi ile İlgili
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları

Ownership ve borrowing kuralları pratikte nasıl oturtulur?

Kısa örneklerden başlayarak yaygın hata desenlerini birlikte çözüyoruz. Derleyici mesajlarını okuma alışkanlığı ve doğru API tasarımıyla kurallar doğal bir şekilde oturur; eğitim boyunca düzenli egzersizlerle pekiştirilir.

Trait ve generics kullanımı hangi senaryolarda tercih edilmeli?

Tekrarlayan davranışları standartlaştırmak ve esnek API’ler kurmak için trait yapısı tercih edilir. Generics ise performansı koruyarak yeniden kullanılabilirlik sağlar; eğitimde gerçek kod parçaları üzerinden karar kriterleri ele alınır.

Rust’ta hata yönetimini sürdürülebilir kılmanın en iyi yolu nedir?

Result/Option akışını tutarlı kurgulamak, anlamlı error tipleri üretmek ve katmanlar arası hata sözleşmesi belirlemek gerekir. Uygun yerde anyhow/thiserror yaklaşımıyla teşhis edilebilir ve yönetilebilir hata tasarımı kurulur.

Async Rust’a geçişte en sık yapılan performans hataları nelerdir?

Blocking işlemleri async akışın içine taşımak, gereksiz task üretmek ve backpressure yönetmemek en yaygın problemlerdir. Eğitimde Tokio temel prensipleriyle bu hataların nasıl önleneceği uygulamalı olarak işlenir.

Eğitim içeriğini ihtiyaçlarımıza göre özelleştirebilir misiniz?

Evet. Eğitim öncesinde ihtiyaç analizi yaparak içerik ve örnekleri ekibinize göre uyarlayabiliriz. Modüller eklenebilir, bazı başlıklar derinleştirilebilir veya sadeleştirilebilir.

Eğitim yeri, yöntemi ve sertifikasyon süreci nasıl ilerliyor?

Eğitim online (canlı) veya yerinde gerçekleştirilebilir; tarih ve saatleri ekibinizin uygunluğuna göre planlarız. Program sonunda katılım sertifikası verilir; talep edilirse ölçme-değerlendirme ve raporlama eklenebilir.