GİT MERGE VE REBASE FARKI: NE ZAMAN HANGİSİ KULLANILIR?

Bir ekipte Git kullanırken en çok tartışılan konulardan biri, dalları birleştirirken merge mi yoksa rebase mi tercih edilmesi gerektiğidir. İkisi de “değişiklikleri bir araya getirme” işini yapar; fakat commit geçmişine yaklaşımları farklı olduğu için ortaya çıkan sonuç, kod inceleme süreci ve hata ayıklama deneyimi ciddi biçimde değişebilir.

Bu yazıda “Git merge ve rebase farkı”nı sadece tanım olarak değil; hangi durumda hangisi daha güvenli, hangi durumda daha temiz bir geçmiş sağladığı ve ekip içinde nasıl standartlaştırılabileceği üzerinden ele alacağız. Ayrıca gerçekçi örnek komutlar, konflikt çözümü ipuçları ve pull request pratikleriyle konuyu somutlaştıracağız.

Hedefimiz basit: aynı problemi iki farklı yaklaşımla çözdüğünüzde oluşan geçmişi görüp, kendi proje kültürünüze uygun kararı verebilmeniz. Daha derin öğrenme için Git Eğitimi sayfasına da göz atabilirsiniz.

Primary keyword: Git merge ve rebase farkı nedir?

Git merge, iki dalın (branch) değişikliklerini birleştirirken commit geçmişini korur ve çoğu zaman bir “merge commit” oluşturur. Böylece iki dalın nerede ayrıldığını ve nerede tekrar birleştiğini geçmişte net biçimde görürsünüz.

Git rebase ise bir dalın commit’lerini alıp, başka bir dalın en güncel ucunun üzerine “yeniden oynatarak” yerleştirir. Sonuç genellikle daha lineer bir geçmiş olur; ancak commit kimlikleri değiştiği için bazı senaryolarda dikkatli olmak gerekir.

İkisi de birleştirir, ama geçmişe etkileri farklıdır

Merge, geçmişi “topolojiyle” anlatır: dallanma ve birleşme izleri korunur. Rebase, geçmişi “hikâye gibi” düzleştirir: sanki tüm işler tek bir hat üzerinde ilerlemiş gibi görünür. Bu fark, özellikle kod inceleme (PR) ve “hangi commit bu değişikliği getirdi?” sorularında belirginleşir.

Basit bir zihinsel model: Tarihçe mi, düzen mi?

Takımınız için önemli olan, dallanmanın doğal bir süreç olduğunu geçmişte göstermektir diyorsanız merge; “ana dalda temiz, sıralı bir commit akışı istiyoruz” diyorsanız rebase çoğu zaman daha uygun olur. Elbette, tek doğru yok; iş akışınıza göre karışık stratejiler de yaygındır.

Git merge nasıl çalışır? Merge commit, fast-forward ve pratikleri

Merge işlemi, hedef dalı (ör. main) ve kaynak dalı (ör. feature/login) birleştirir. Eğer hedef dal kaynak daldan gerideyse ve arada başka commit yoksa Git “fast-forward” yapabilir; yani merge commit oluşturmadan işaretçiyi ileri taşır.

Merge commit ne zaman oluşur?

İki dal birbirinden bağımsız ilerlediyse (yani her ikisinde de yeni commit’ler varsa), Git bu iki hattı birleştirmek için genelde bir merge commit üretir. Bu commit, iki ebeveyne (parent) sahiptir ve “nerede birleşti?” sorusuna net cevap verir.

Örnek: feature dalını main’e merge etmek

git checkout main
git pull origin main
git checkout feature/login
git pull origin feature/login

# main’e geçip merge
git checkout main
git merge feature/login

# olası konfliktleri çöz, sonra:
git commit
git push origin main

Bu yaklaşımın artılarından biri, özellikle birden fazla kişi aynı feature dalında çalışıyorsa, geçmişin “kim ne zaman hangi dalda ne yaptı?” şeklinde izlenebilir kalmasıdır. Ayrıca rebase’e göre daha az “tarih yazımı” (history rewrite) içerdiği için ekipte sürpriz riskleri düşürür.

Git rebase nasıl çalışır? Linear history, interactive rebase ve riskler

Rebase, bir dalın tabanını değiştirir. Teknik olarak Git, ilgili commit’leri sırayla alır, hedef dalın en güncel commit’inin üzerine yeniden uygular. Bu sırada commit hash’leri değişir; bu yüzden rebase, özellikle paylaşılan dallarda kurallı kullanılmalıdır.

Örnek: feature dalını main’in güncel ucuna taşımak

git checkout feature/login
git fetch origin

# feature dalındaki commit’leri origin/main üzerine taşı
git rebase origin/main

# konflikt olursa:
# dosyaları düzelt
git add .
git rebase --continue

# rebase’i iptal etmek gerekirse:
# git rebase --abort

Interactive rebase ile commit düzenlemek

Interactive rebase (örn. git rebase -i), commit mesajlarını düzeltme, küçük commit’leri birleştirme (squash), gereksiz commit’leri silme gibi işlemlerle özellikle PR öncesi temiz bir anlatı oluşturur. Bu, kod incelemesini hızlandırabilir; çünkü değişiklikler daha mantıklı parçalara ayrılmış görünür.

Ancak unutmayın: paylaşılan bir dal üzerinde rebase yapıp push ederseniz, diğer geliştiricilerin yerel geçmişleriyle çakışma ihtimali doğar. Bu yüzden birçok ekip “rebase sadece kendi feature dalında ve PR öncesi” gibi net kurallar koyar.

Ne zaman merge, ne zaman rebase? Karar kriterleri

Karar verirken tek ölçüt “daha temiz görünüyor” olmamalı. Kullandığınız model; ekip büyüklüğü, release ritmi, PR kültürü ve üretimde hata ayıklama beklentileriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Merge tercih etmek için güçlü sebepler

• Paylaşılan dallarda (birden çok kişinin aynı branch’te çalıştığı durumlar) tarihçe güvenli kalsın.
• Bir özelliğin bir “paket” olarak ne zaman birleştiği merge commit üzerinden net izlenebilsin.
• Konflikt çözümünü tek bir birleşme anında yapmak, dağınık konfliktlerle uğraşmaktan daha kolay olsun.
• Prod’da geriye dönük incelemede dallanma yapısı görünür kalsın.

Rebase tercih etmek için güçlü sebepler

• Ana dalda (main/master) linear history hedefleniyorsa.
• PR öncesi commit’leri düzenlemek, anlamlı mesajlarla temizlemek isteniyorsa.
• Sık sık “main geride kaldı” durumunda feature dalını güncellemek gerekiyorsa.
• Küçük ve bağımsız değişiklikleri art arda uygulayıp incelemeyi kolaylaştırmak amaçlanıyorsa.

Pratik bir yaklaşım: “Ana dalı koru, feature dalını esnek tut.” Yani main’e doğrudan rebase yapmamak, ama feature dalında rebase ile güncel kalmak çoğu ekipte iyi bir denge sağlar.

Konflikt yönetimi: Merge konflikti mi, rebase konflikti mi?

Her iki yaklaşımda da konflikt yaşayabilirsiniz; fark, konfliktin ne zaman ve hangi bağlamda ortaya çıktığıdır. Merge’de genellikle tek bir birleşme anında konflikt çözersiniz. Rebase’de ise commit’ler tek tek yeniden uygulanırken, birden fazla adımda konflikt çıkabilir.

Rebase konfliktleri neden “daha sık” gibi hissedilir?

Rebase, her commit’i sırayla uyguladığı için, aynı dosyada farklı commit’ler ardışık olarak çakışabilir. Bu kötü bir şey olmak zorunda değil; bazen daha küçük parçalarda çözüm yaptığınız için daha kontrollü ilerlersiniz. Fakat aceleyle yapılan rebase, geliştiriciyi “neden aynı konflikti tekrar çözüyorum?” hissine itebilir.

Konflikt çözümünde uygulanabilir ipuçları

Konflikt anında şunlar yardımcı olur: dosyayı sadece “derleniyor mu?” diye değil, davranış olarak da kontrol etmek; testleri çalıştırmak; ve çözümü tek bir kişi yapıyorsa, PR açıklamasında çatışmanın nedenini kısaca not etmek. Ayrıca, iki yaklaşımda da düzenli olarak main’den güncel almak (merge veya rebase) konflikt yükünü küçültür.

Pull request stratejileri: Merge commit, squash merge ve rebase merge

Modern platformlar (GitHub/GitLab/Bitbucket) PR birleştirmede farklı seçenekler sunar. Burada “merge mi rebase mi?” tartışması, çoğu zaman PR ayarlarına taşınır.

Squash merge neyi çözer, neyi saklar?

Squash merge, PR’daki birden fazla commit’i tek commit olarak main’e alır. Bu, ana dalda çok temiz bir geçmiş sağlar; fakat PR içindeki ara adımları ana dalda göremezsiniz. Eğer ekibiniz “ara commit’ler gürültü, önemli olan nihai değişiklik” diyorsa squash merge oldukça verimlidir.

Rebase merge yaklaşımı nasıl bir sonuç üretir?

Bazı akışlarda PR birleştirme, “rebase and merge” ile yapılır: feature dalındaki commit’ler main’in üzerine sıralanır. Böylece merge commit oluşmadan lineer geçmiş korunur. Fakat yine de “hangi PR hangi değişikliği getirdi?” izini PR arayüzünden takip etmek gerekebilir; commit geçmişinde düğüm noktası görmezsiniz.

Bu seçenekleri değerlendirirken sadece estetiğe değil, denetim ve izlenebilirliğe de bakın. Örneğin regülasyon gerektiren ortamlarda, değişikliklerin grup olarak izlenmesi merge commit üzerinden daha anlaşılır olabilir.

Ekip için önerilen standartlar: Kural koymadan tutarlılık olmaz

En büyük sorun, aynı repoda farklı kişilerin farklı alışkanlıklarla ilerlemesidir. Bir kişi rebase ile geçmişi düzleştirirken diğeri merge commit’lerle dalları koruyorsa, kısa sürede “commit geçmişi okunmaz” hale gelebilir. Bu nedenle hafif ama net standartlar belirlemek iyi bir yatırımdır.

Örnek bir takım standardı (pratik ve uygulanabilir)

1. Main’e doğrudan push yok; her değişiklik PR ile gelsin.
2. Feature dalı, PR açmadan önce main üzerine rebase edilebilir.
3. Paylaşılan branch’lerde rebase yasak; sadece merge ile güncelleme yapılır.
4. PR birleştirmede varsayılan: squash merge (veya ekip ihtiyacına göre merge commit).

Bu yaklaşım, hem “temiz ana dal” hem de “paylaşılan çalışma güvenliği” hedefini aynı anda destekler. Ayrıca yeni katılan bir geliştirici, hangi komutu ne zaman kullanacağını kolayca öğrenir.

Sık yapılan hatalar ve hızlı kontrol listesi

Git’te problem çoğu zaman komuttan değil, yanlış bağlamda kullanılan komuttan çıkar. Aşağıdaki kontrol listesi, karar anını hızlandırır.

Hızlı kontrol: Rebase yapmadan önce kendine sor

• Bu dalı başka biri de kullanıyor mu?
• Bu dal remote’a push edildi mi ve başkaları pull etti mi?
• Rebase sonrası force push gerekecek mi? Gerekirse ekip bunu bekliyor mu?

Hızlı kontrol: Merge yapmadan önce kendine sor

• Merge commit oluşması isteniyor mu, yoksa fast-forward mu tercih?
• PR incelemesi için commit’ler anlamlı mı, yoksa squash daha mı doğru?
• Konflikt çıkarsa çözümü kim üstlenecek ve nasıl test edeceğiz?

Sonuç olarak, “Git merge ve rebase farkı” bir tercih meselesi olduğu kadar, bir ekip sözleşmesi meselesidir. Merge, geçmişi olduğu gibi koruyarak güvenli bir birleşme sağlar; rebase ise doğru yerde kullanıldığında daha düzenli bir akış sunar. İş akışınızı belirleyip tutarlı uygularsanız, her iki yöntem de sizi doğru yere götürür.