SQL SERVER DBA EĞİTİMİ
SQL Server DBA eğitimi, veritabanını "sunucuda çalışan uygulama" olmaktan çıkartıp operasyonel sistem olarak yönetmek için tasarlandı. Installation, configuration ve sürüm yönetimi disipline alınır; backup ve restore stratejisi (Full, Differential, Log) RPO ve RTO ile birlikte kurulur.
Program sonunda katılımcı, Always On Availability Groups ile yüksek erişilebilirlik kurar; SQL Server Agent ile job ve maintenance plan tasarlar; index maintenance ve statistics update'i scheduled job'a alır. Login, user, role ve TDE ile güvenlik katmanı; Extended Events, DMV ve Query Store ile observability eğitimin operasyonel kapanışıdır. Eğitim akışı SQL Server belgeleri referans alınarak şekillenir.
Katılımcı Profili
Bu eğitim, SQL Server'ı operasyonel sistem olarak yönetmek isteyen rollere yöneliktir:
- Veritabanı Yöneticileri: SQL Server'ı production'da işleten DBA'ler
- IT Yöneticileri: SQL Server infrastructure'ı yöneten roller
- Backend Mühendisleri: SQL Server'ı disipline alan geliştirici roller
- DevOps Mühendisleri: SQL Server otomasyonu ve job yönetimi yapan ekipler
- Migration Ekipleri: On-prem SQL Server'dan Azure SQL'e geçen ekipler
Ön Gereklilikler
Bu eğitime katılım için aşağıdaki ön bilgiler önerilir:
- Temel SQL bilgisi (SELECT, JOIN, WHERE)
- Windows Server ve servis yönetimi konusunda temel aşinalık
- Veritabanı kavramlarına (transaction, log, index) giriş düzeyi bilgi
- Network temel kavramları (port, firewall, DNS)
- Komut satırı ve PowerShell ile temel rahatlık
Süresi ve Tarihi
Süre: 4 gün. Bu süre standart program içindir; ek modüllere ve hedefe göre süre özelleştirilebilir.
Eğitim tarihleri ve saatleri, ekibinizin uygunluğuna göre birlikte planlanır.
Kazanımlar
Eğitim sonunda katılımcı, SQL Server'ı "sunucuda çalışan veritabanı" olmaktan çıkartıp operasyonel sistem olarak yönetir:
- Installation, configuration ve sürüm yönetimini disipline alır
- Backup ve restore stratejisini (Full, Differential, Log) RPO/RTO ile bağlar
- Always On Availability Groups ile yüksek erişilebilirlik kurar
- SQL Server Agent ile job ve maintenance plan tasarlar
- Index maintenance ve statistics update'i scheduled job'a alır
- Login, user, role ve Transparent Data Encryption ile güvenlik katmanı çeker
- Extended Events, DMV ve Query Store ile observability kurar
SQL Server DBA Eğitimi Konuları
1. SQL Server Mimarisi
- SQL Server sürümleri: Express, Standard, Enterprise
- Database Engine, SSAS, SSIS, SSRS
- System database: master, model, msdb, tempdb
- SQLOS ve scheduler
2. Installation ve Configuration
- Installation Center ve sihirbaz
- Service account ve dosya yolu
- SQL Server Configuration Manager
- SSMS, Azure Data Studio, sqlcmd
- Cumulative Update ve Service Pack
3. Storage - Data File ve Filegroup
- MDF, NDF, LDF dosya tipleri
- Filegroup ve partitioning
- Auto-growth ve instant file initialization
- Page yapısı (8KB) ve extent
4. Memory Management
- Buffer pool ve plan cache
- min/max server memory
- Lock pages in memory
- NUMA awareness
- Memory pressure tespit
5. Backup Stratejisi
- Full, Differential, Transaction Log backup
- COPY_ONLY backup
- WITH COMPRESSION
- VDI (snapshot tabanlı) backup
- Backup chain ve RPO/RTO
6. Restore ve Recovery
- RESTORE DATABASE komut sırası
- WITH NORECOVERY ve STANDBY
- Point-in-time recovery
- Tail-log backup
- Page-level restore
7. Recovery Model - Full, Simple, Bulk-Logged
- Simple: log auto-truncate
- Full: transaction log backup zorunlu
- Bulk-Logged: minimal logging
- Recovery model değiştirme
8. High Availability - AlwaysOn AG
- Availability Group ve replica
- Synchronous vs asynchronous
- Read-routing ve secondary replica
- Listener ve DNS
- Database Mirroring (deprecated)
9. Failover Cluster Instance (FCI)
- Windows Server Failover Cluster (WSFC)
- Shared storage gereksinimi
- FCI vs AG karşılaştırma
- Quorum ve voting
10. Replication - Snapshot, Transactional, Merge
- Publisher, Distributor, Subscriber
- Snapshot replication
- Transactional replication
- Merge replication
- Peer-to-peer replication
11. Security - Authentication, Roles, Schemas
- Windows vs SQL authentication
- Server role ve database role
- Schema ownership
- GRANT, DENY, REVOKE
- Contained database
12. Encryption - TDE, Always Encrypted
- Transparent Data Encryption (TDE)
- Always Encrypted (column-level)
- Backup encryption
- TLS ve in-flight encryption
- Extensible Key Management
13. SQL Server Agent ve Job
- Job, step, schedule, alert
- Operator ve notification
- Database Mail
- Multi-server administration (MSX/TSX)
14. Maintenance Plan
- Index rebuild/reorganize
- Update statistics
- Integrity check (DBCC CHECKDB)
- Backup maintenance
- Ola Hallengren solution
15. Monitoring - DMV, Extended Events
- Dynamic Management Views (DMV)
- sys.dm_exec_requests, sys.dm_os_wait_stats
- Extended Events (XE) session
- Activity Monitor
- Query Store
16. Performance Tuning Temel
- Wait statistics analizi
- Index missing/unused
- Tempdb contention
- CXPACKET ve MAXDOP
- Resource Governor
17. Azure SQL ve Hybrid
- Azure SQL Database (PaaS)
- Azure SQL Managed Instance
- SQL Server on Azure VM
- Azure Backup ve geo-replication
- Linked Azure deployment
18. Disaster Recovery Plan
- RPO ve RTO tanımı
- DR site ve secondary datacenter
- Log Shipping
- Tabletop exercise ve test restore
- Runbook ve dokümantasyon
SQL SERVER DBA EĞİTİMİ ile İlgili
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları
Full, Differential ve Transaction Log backup arasında nasıl strateji kurulur?
Full backup tüm DB; haftada bir alınabilir, restore başlangıç noktası. Differential son full'dan beri değişen sayfalar; günlük tipik. Transaction log her değişikliği kaydeder; point-in-time recovery için 15dk-1saat aralık. RPO ne kadar düşükse log backup frequency o kadar sık. Backup chain bozulursa point-in-time imkânsız.
Always On AG ile failover cluster instance arasındaki fark?
AG database-level replication, asynchronous veya sync mode, read-only secondary'lerle scale. FCI server-level cluster, shared storage gerektirir, anlık failover ama yatay ölçek yok. Modern setup'larda AG tercih ediliyor — read scale ve cross-datacenter HA için. FCI legacy shared storage altyapısında kalıyor.
Maintenance plan ile Ola Hallengren script'i arasında karar?
SSMS Maintenance Plan GUI sade ama esnek değil, default index rebuild fragmentation'a bakmaz. Ola Hallengren script (MaintenanceSolution) endüstri standardı — fragmentation eşiği, statistics update, integrity check ile akıllı yönetim. Production SQL Server'larında Ola tercih edilir.
Index rebuild ve reorganize arasında nasıl karar verilir?
Fragmentation %5-30 arası reorganize (online, offset yok). >%30 rebuild (Enterprise'da online opsiyonel). <%5 müdahale gereksiz. Statistics rebuild ile otomatik update, reorganize ile manuel UPDATE STATISTICS gerekli. Büyük tabloda rebuild log büyür, transaction log monitoring kritik.
TDE ile Always Encrypted arasındaki fark?
TDE (Transparent Data Encryption) tüm DB dosyalarını şifreler — DB engine açar, application bir şey değiştirmez, at-rest koruma. Always Encrypted client-side — DB engine bile veriyi göremez, hassas kolonlar (SSN, kredi kartı) için doğru. İkisi farklı tehdit modellerini hedefler.
Query Store ile plan regression nasıl tespit edilir?
Query Store her sorgu için plan ve performans metriklerini geçmişe yönelik tutar. SQL Server 2017+ Top Resource Consuming Queries report'u en pahalı sorguları gösterir. Plan regression olduğunda eski plan force edilebilir (sp_query_store_force_plan). Database upgrade veya statistics değişikliği sonrası invaluable.
