POSTGRESQL EĞİTİMİ

PostgreSQL 3D logosu bembeyaz arka planda sade premium kompozisyon

PostgreSQL eğitimi, veritabanını "MySQL alternatifi" basitliğinden çıkartıp gerçek gücüyle kullanmak için tasarlandı. PostgreSQL'in açık kaynak ekosistemindeki yeri commercial DB'lerle karşılaştırılır; ACID garantileri ve MVCC mekaniği sezgisel olarak anlatılır.

Program sonunda katılımcı, B-tree, Hash, GIN, GiST ve BRIN index türlerini doğru senaryoda seçer; JSON ve JSONB ile schema-less alan ve indexing yapar; CTE, window function ve lateral join gibi gelişmiş sorgular yazar. Partitioning, parallel query ve replication (streaming, logical) eğitimin operasyonel tarafıdır. Eğitim, PostgreSQL belgeleri baz alınarak kurgulanır.

Katılımcı Profili

Bu eğitim, PostgreSQL'i "MySQL alternatifi" basitliğinden çıkartıp gerçek gücüyle kullanmak isteyen rollere yöneliktir:

Backend Geliştiriciler: PostgreSQL ile veri katmanı yazan mühendisler
Veritabanı Yöneticileri: PostgreSQL replica ve cluster yöneten DBA'ler
Veri Mühendisleri: PostgreSQL'i analitik amaçla kullanan roller
Migration Ekipleri: MySQL veya Oracle'dan PostgreSQL'e geçen ekipler
Solution Architect'ler: Açık kaynak DB tercihi yapan roller

Ön Gereklilikler

Bu eğitime katılım için aşağıdaki ön bilgiler önerilir:

Temel SQL bilgisi (SELECT, JOIN, WHERE, GROUP BY)
İlişkisel veri modeli ve normalization kavramlarına aşinalık
Komut satırı (psql) veya bir GUI aracı (pgAdmin, DBeaver) deneyimi
Linux dosya sistemi ve servis kavramlarına temel aşinalık
Veri yönetiminde ACID ve transaction kavramlarına giriş düzeyi bilgi

Süresi ve Tarihi

Süre: 3 gün. Bu süre standart program içindir; ek modüllere ve hedefe göre süre özelleştirilebilir.
Eğitim tarihleri ve saatleri, ekibinizin uygunluğuna göre birlikte planlanır.

Kazanımlar

Eğitim sonunda katılımcı, PostgreSQL'i "MySQL alternatifi" basitliğinden çıkartıp gerçek gücüyle kullanır:

PostgreSQL'in açık kaynak ekosistemini commercial DB ile karşılaştırır
ACID garantilerini ve MVCC mekaniğini sezgisel anlatır
B-tree, Hash, GIN, GiST ve BRIN index türlerini doğru senaryoda seçer
JSON ve JSONB ile schema-less alan ve indexing yapar
CTE, window function ve lateral join gibi gelişmiş sorgular yazar
Partitioning ve parallel query ile performans kazandırır
Streaming, logical ve pglogical replication arasında seçim yapar

PostgreSQL Eğitimi Konuları

1. PostgreSQL Mimarisi

Postmaster ve backend process
Shared buffer, WAL, work_mem
Cluster, database, schema hiyerarşisi
pgdata ve dosya yapısı

2. Veri Tipleri - Temel

Numeric: integer, bigint, numeric, decimal
Character: char, varchar, text farkları
Date/time: timestamp, timestamptz, interval
Boolean ve UUID
SERIAL vs IDENTITY column

3. Gelişmiş Veri Tipleri

JSON ve JSONB
Array ve array operatörleri
Range type (int4range, tsrange)
hstore key-value
PostGIS ile geometric type

4. DDL - Table, Schema, Tablespace

CREATE/ALTER/DROP TABLE
Schema ile namespace yönetimi
Tablespace ile fiziksel yerleşim
Temporary ve unlogged table

5. Constraint - PK, FK, UNIQUE, CHECK

Primary key ve composite key
Foreign key ve referential action
UNIQUE constraint ve partial
CHECK constraint ile validasyon
EXCLUDE constraint ve range

6. DML ve RETURNING Clause

INSERT, UPDATE, DELETE
RETURNING ile etkilenen satırı alma
UPSERT (INSERT ... ON CONFLICT)
WITH clause ile data-modifying CTE

7. JOIN Türleri ve Lateral Join

INNER, LEFT, RIGHT, FULL, CROSS
LATERAL JOIN ile correlated subquery
USING ve NATURAL JOIN
Self join örnekleri

8. Window Functions

ROW_NUMBER, RANK, DENSE_RANK
LAG, LEAD, FIRST_VALUE, LAST_VALUE
PARTITION BY ve frame clause
Running total ve moving average

9. CTE ve Recursive CTE

WITH clause ile common table expression
Recursive CTE ile hiyerarşi
MATERIALIZED hint
Tree traversal ve graph query

10. Index Türleri

B-tree: varsayılan
GIN: array, JSONB, full-text
GiST: geometric, full-text
BRIN: büyük sequential data
Hash ve partial index
Expression ve covering index

11. Materialized View

Materialized view ile pre-aggregation
REFRESH stratejileri
Concurrent refresh
Incremental refresh yaklaşımları

12. View, Function, Procedure

View ve updatable view
Function ve immutable/stable/volatile
Stored procedure ve transaction control
PL/pgSQL temel söz dizimi
LANGUAGE: SQL, plpgsql, plpython

13. Trigger - BEFORE/AFTER ve Trigger Functions

BEFORE, AFTER, INSTEAD OF trigger
Row vs statement level
Event trigger ve DDL audit
NEW ve OLD record

14. Transaction ve MVCC

BEGIN, COMMIT, ROLLBACK
SAVEPOINT ile nested transaction
MVCC (Multi-Version Concurrency Control)
Row visibility ve transaction ID

15. Isolation Levels

Read Committed (default)
Repeatable Read
Serializable
Phantom read, non-repeatable read
SELECT FOR UPDATE, FOR SHARE

16. Partitioning

Range, list, hash partitioning
Partition pruning
pg_partman ile otomasyon
Sub-partitioning

17. Replication - Streaming ve Logical

Streaming replication ile read replica
Logical replication ve publication
Hot standby ve failover
Patroni ile HA cluster
PgBouncer connection pooler

18. VACUUM, ANALYZE, Performance Tuning

VACUUM ve VACUUM FULL
Autovacuum tuning
ANALYZE ile istatistik güncelleme
EXPLAIN ANALYZE ile query plan
pg_stat_statements ve slow query
postgresql.conf ana parametreler

POSTGRESQL EĞİTİMİ ile İlgili
Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları

B-tree, GIN, GiST ve BRIN index türleri arasında karar?

B-tree default; sıralama, range query, equality için. GIN array, JSONB, full-text search için ideal — gereken yerde DRAM/IO kazancı dramatik. GiST geometrik, full-text alternatif. BRIN çok büyük tablo ve sıralı veri (time-series) için — küçük index, makul performans. EXPLAIN ile gerçek seçimi gözlemek şart.

MVCC nasıl çalışır ve VACUUM neden gerekli?

MVCC her satırın versiyonunu (xmin, xmax) tutar; read'ler yazıcıları bloklamaz. Update yeni satır yazar, eski satır 'dead tuple' olur. VACUUM dead tuple'ları temizler, ANALYZE istatistik günceller. Autovacuum default aktif ama yüksek-volume tabloda manuel scheduler eklemek pratik.

JSONB ile JSON arasındaki fark nedir?

JSON ham metin olarak saklar — format korunur ama her sorgu parse maliyeti. JSONB binary, parse edilmiş, key sıralanmış — query hızlı, GIN index'lenebilir. Modern PostgreSQL projelerinde JSONB standart. JSON path operator (->, ->>, @>) zengin sorgu imkânı sunar.

Streaming replication ile logical replication arasında karar?

Streaming replication WAL akışı; tüm cluster'ı replikasyon — HA için kullanılır, geri uyum yok. Logical replication publication-subscription model ile tablo seviyesinde, sürüm bağımsız. Sürüm yükseltme veya selective replikasyon için logical doğru; full HA için streaming.

CTE (WITH clause) performansa nasıl etki eder?

PostgreSQL 12+ CTE'yi inline edebilir (optimizer fence default'tan kalktı) — okunabilir kod yazılır, performans kaybı az. Eski sürümlerde CTE materialized barrier — optimize edilmemiş plan riski. Recursive CTE hiyerarşik veri için tek pratik yol; tree traversal yaygın kullanım.

Partitioning ne zaman değer üretir?

Çok büyük tablo (10M+ satır) ve partition key'e göre sıkça filtreleme varsa pruning ile sorgu hızlanır. Tarihsel veri için range partitioning, multi-tenant için list partitioning yaygın. Eski partition'ı detach veya drop ile arşivleme kolaydır. Erken partitioning gereksiz operasyonel yük.